çöplük.net

  Eğitim Sayfaları


  Eğlence


  Bilgisayar Dünyası


  Spor


  Muhtelif


 

ANASAYFA / Eğitim Sayfaları / Kimya

Saf Bir Maddenin Hal Değişimi


Tarih: 06.03.2008

Saf Bir Maddenin Hal Değişim Grafiği

Isıtılan bir katının sıcaklığı erime sıcaklığına kadar yükselir, erime sıcaklığında sabit kalır. Erime tamamlandıktan sonra sıvının sıcaklığı tekrar yükselir, kaynama sıcaklığında sabit kalır. Kaynama tamamlandıktan sonra buharın sıcaklığı artar. Bu olaya ilişkin grafik aşağıdaki gibidir.



Grafiğin değişik bölgelerindeki enerji değişimi şöyledir.

Kinetik enerji: Hareket enerjisidir. Sıcaklık arttıkça artar.

Potansiyel enerji: Maddenin durumu itibariyle sahip olduğu enerjidir. İtme ve çekmenin olduğu her yerde potansiyel enerji vardır. Tanecikler arasındaki uzaklık arttıkça potansiyel enerji azalır. Bu durumda bir maddenin sıcaklığı yükselirken kinetik enerjisi artar. Ancak taneciklerin arasındaki uzaklığın artması nedeni ile potansiyel enerjileri az da olsa azalır. Hal değişimi sırasında ise, sıcaklık değişmediği için taneciklerin kinetik enerjileri değişmez. Bu arada verilen ısı maddenin potansiyel enerjisini artırır.

Sıcaklığın değiştiği I, III ve V bölgelerinde madde homojendir. Sıcaklık zamanla arttığı için kinetik enerji artar. Tanecikler arasındaki uzaklık artışı ihmal edildiği için potansiyel enerji değişmez.

Sıcaklığın sabit kaldığı II ve IV bölgelerinde madde heterojen görünümlüdür. Sıcaklık zamanla sabit kaldığı için kinetik enerji değişmez, potansiyel enerji artar.

Sıcaklık değişikliğinin olduğu bölgelerdeki alınan ya da verilen ısı miktarını hesaplayabilmek için;

Q = m. c. Δt

bağıntısı kullanılır.

Bağıntıdaki;

Q = ısı ; birimi kalori (cal)
m = kütle ; birimi gram (g)
c = öz ısı ; birimi cal/g oC
Δt = sıcaklık değişimi ; birimi oC

Öz Isı (Isınma ısısı ya da spesifik ısı ): Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1 oC değiştirmek için gereken ısı miktarıdır. Örneğin; suyun değişik halleri için öz ısı değerleri aşağıda gösterilmiştir.

cbuz : 0, 5 cal/goC
csu : 1 cal/goC
cbuhar : 0, 5 cal/goC

Isı sığası (Isı kapasitesi) :Bir maddenin sıcaklığını 1 oC yükseltmek için gerekli ısıya ısı sığası ya da su cinsinden değeri denir. Kütle ile öz ısının çarpımı (m.c) ısı sığasıdır. C ile gösterilir. Birimi cal/oC'tur.

Sıcaklık değişiminin olmadığı bölgelerdeki hesaplamalar için;

Q = m. Le ya da Q = m. Lb bağıntıları kullanılır.

Bağıntıdaki;

Q : ısı (cal)
m : kütle (g)
Le : Erime ısısı (cal/g)
Lb : Buharlaşma ısısı (cal/g)


Hal Değişim ısısı (L):

Bir maddenin 1 gram ının tamamen hal değiştirebilmesi için alınması ya da verilmesi gereken ısı miktarına hal değişim ısısı denir. Hal değişim ısıları erime ısısı (Le), buharlaşma ısısı (Lb), donma ısısı (Ld) ve yoğunlaşma ısısı (Ly)dır.

Daima Lb > Le ve Ly > Ld'dir.

Yazar: Şeniz AVCI
Kaynak: ÖSYS-Kimya

Çöplük Arama


Sponsorlar


Links